სტატისტიკის მიხედვით, 3 წლის ასაკის ძაღლების 80%-ზე მეტს პერიოდონტიტის დაავადება აწუხებს. ამ პრობლემამ შეიძლება გამოიწვიოს არა მხოლოდ კბილების დაკარგვა, არამედ სერიოზული ზიანი მიაყენოს თირკმლების, ღვიძლისა და გულის ჯანმრთელობას.
პერიოდონტიტის დაავადება ძაღლებში უკიდურესად გავრცელებულია, თუმცა მისი პრევენცია სავსებით შესაძლებელია სახლის პირობებში სწორი მოვლითა და ვეტერინარული სტომატოლოგიური კონტროლის კომბინაციით.
ალბათ, ყველას გვყოლია ან გვინახავს ძაღლი, რომელსაც პირიდან უსიამოვნო სუნი ასდის. ხშირად, როცა ჩვენი ოთხფეხა მეგობარი ახლოს მოდის და ქოშინებს, სახეს უკან ვწევთ ხოლმე, ეს სწორედ პერიოდონტიტის დაავადების ერთ-ერთი პირველი ნიშანია.
პერიოდონტიტი პერიოდონტიტის ქსოვილების ანთებაა. ანთებადი პროცესი ვრცელდება არა მარტო კბილის, არამედ ფესვის ირგვლივ არსებულ ძვლოვან ქსოვილებზეც.
თითოეული კბილი ორი ნაწილისგან შედგება — გვირგვინისა და ფესვისგან (ერთი ან რამდენიმე). გვირგვინი კბილის ის ნაწილია, რომელსაც ვხედავთ; მისი ფუნქცია საკვების დაქუცმაცება და დაღეჭვაა. ფესვი კი კბილს ყბაში აფიქსირებს და მას სისხლითა და ნერვული დაბოლოებებით ამარაგებს.
კბილის ფესვი მოთავსებულია ყბის ფოსოში (ბუდეში). ეს ფოსო შედგება ალვეოლური ძვლისგან, რომელიც დაფარულია დამცავი ფენით — ცემენტით. ფესვი ცემენტსა და ძვალს პერიოდონტალური იოგით უკავშირდება. ღრძილი კი არის ის ვარდისფერი რბილი ქსოვილი, რომელიც ფარავს ალვეოლურ ძვალს და კბილის გვირგვინის ქვედა ნაწილს.
ამ სტრუქტურების ინფიცირება და ანთება იწვევს ცემენტისა და ძვლის დაშლას, იოგის მორყევას და ღრძილის უკან დაიწევას (რეცესიას). ამ საყრდენის გარეშე კბილები ზიანდება, ირყევა და საბოლოოდ ცვივა.
რა არის პერიოდონტიტის დაავადება?
ყველაფერი იწყება კბილის გვირგვინზე ნადების (პლაქის) დაგროვებით — როგორც ხილულ ნაწილზე, ისე ღრძილის ქვეშ. ნადები არის საკვების ნაწილაკების, ნერწყვში არსებული ცილების, მინერალებისა და ბაქტერიების ნაზავი. გაიხსენეთ ის უსიამოვნო შეგრძნება კბილებზე, როცა მათ ერთი დღის განმავლობაში არ იხეხავთ — სწორედ ეს არის ნადები.
თავიდან ნადები რბილია და მისი მოშორება კბილების გამოხეხვით მარტივია. თუმცა, თუ მას არ მივხედავთ, ის ფენა-ფენა გროვდება. დროთა განმავლობაში ნერწყვში არსებული მინერალები ნადებს ამაგრებს და წარმოიქმნება კბილის ქვა. ეს არის ის მყარი, ყავისფერი ფენა, რომელსაც ძაღლის კბილებზე ხედავთ.
მიუხედავად იმისა, რომ კბილის ქვა ვიზუალურად ცუდად გამოიყურება, მთავარი საფრთხე ღრძილების ქვეშ არსებული ნადები და ქვაა. გაიხსენეთ, ბოლოს როდის ჭამეთ პოპკორნი — მისი თხელი კანი ხშირად გვეჭედება კბილებსა და ღრძილებს შორის, რაც დისკომფორტს გვიქმნის. ზუსტად ასეთ ვიწრო სივრცეში იჭედება ბაქტერიული ნადებიც.
პერიოდონტიტის დაავადების სტადიები
- I სტადია: ღრძილსა და კბილს შორის დაგროვილი ნადები იწვევს ანთებით რეაქციას. ღრძილი წითლდება, შუპდება და ხდება მტკივნეული. ეს არის გინგივიტი — დაავადების საწყისი ეტაპი.
- II სტადია: ანთებადი ღრძილი იწყებს კბილსა და ძვალს მოცილებას, რის შედეგადაც ჩნდება „პერიოდონტალური ჯიბე“. აქ უფრო მეტი ნადები გროვდება, რაც აძლიერებს ანთებას. იწყება ძვლისა და ცემენტის დაშლა, ფესვები კი შიშვლდება. შეხებისას ღრძილებიდან ადვილად წამოსკდება სისხლი.
- III სტადია: პერიოდონტალური ჯიბე ღრმავდება, ძვალი კი უფრო მეტად იშლება. იოგი, რომელიც კბილს ბუდეში აკავებს, სუსტდება და კბილი იწყებს მორყევას.
- IV სტადია: ეს არის ფინალური ეტაპი, როდესაც ფესვის ირგვლივ ალვეოლური ძვლის 50%-ზე მეტი უკვე დაკარგულია. კბილი თავისუფლად ირყევა ყველა მიმართულებით.
ამ დაავადების რისკის ქვეშ ყველა ძაღლი დგას, თუმცა პატარა ჯიშები განსაკუთრებით მიდრეკილნი არიან მისკენ. ასევე, დაავადება უფრო ხშირად გვხვდება ძაღლებში, რომლებსაც აქვთ შაქრიანი დიაბეტი ან კუშინგის სინდრომი. რისკ-ჯგუფში არიან ის ძაღლებიც, რომლებსაც აქვთ არასწორი თანკბილვა ან მცირე ზომის პირის ღრუში მჭიდროდ განლაგებული კბილები.
როგორ ვუმკურნალოთ პერიოდონტიტის დაავადებას?
ადრეულ ეტაპზე (I და II სტადია) მკურნალობა შესაძლებელია სტომატოლოგიური გაწმენდით, რომელიც ზოგადი ანესთეზიის (ნარკოზის) ქვეშ ტარდება. ღრძილქვეშა ნადებისა და ქვის მოშორება სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია და ამის უსაფრთხოდ გაკეთება მხოლოდ მაშინ არის შესაძლებელი, როცა ძაღლს სძინავს.
საშუალო და მძიმე ფორმების დროს (III და IV სტადია) კბილების შესანარჩუნებლად საჭიროა რთული მანიპულაციები: ფესვების ღრმა გაწმენდა, ღრძილის კიურეტაჟი, ძვლოვანი გრაფტების (ტრანსპლანტანტების) და დამცავი მემბრანების გამოყენება. ასეთ დროს საქმეში სერტიფიცირებული ვეტერინარი-სტომატოლოგი უნდა ჩაერთოს.
თუ კბილის გადარჩენა შეუძლებელია, საჭიროა მისი ექსტრაქცია (ამოღება). ამას ვეტერინარების უმეტესობა აკეთებს, თუმცა განსაკუთრებით რთულ შემთხვევებში (მაგალითად, როცა კბილი ძალიან მყიფეა ან აბსცესი აქვს), შესაძლოა ისევ სპეციალისტის დახმარება გახდეს საჭირო.
პრევენცია — საუკეთესო გამოსავალი
პერიოდონტიტის დაავადების თავიდან აცილების საუკეთესო გზაა სახლში კბილების მოვლა და ვეტერინართან პირის ღრუს ყოველწლიური სრული შემოწმება და გაწმენდა.
- ყოველდღიური გამოხეხვა: ეს შლის ნადებს მანამ, სანამ ის ქვად იქცევა.
- ყოველწლიური კონტროლი: წელიწადში ერთხელ ძაღლმა უნდა გაიაროს სრული შემოწმება, რაც მოიცავს ვიზუალურ დათვალიერებას, ღრძილის ჯიბეების ზონდირებასა და რენტგენს ფესვებისა და ძვლის მდგომარეობის შესაფასებლად.
გახსოვდეთ, გინგივიტის განკურნება და პროცესის შეჩერება შესაძლებელია სწორედ ამ პროცედურების დროს, სანამ დაავადება მძიმე ფორმებში გადავა. სწორი მოვლით თქვენ შეგიძლიათ გააუმჯობესოთ თქვენი ოთხფეხა მეგობრის ცხოვრების ხარისხი და გაუხანგრძლივოთ მას სიცოცხლე.